Herstellen van fibromyalgie

In het volgende interview vertelt de Ierse Aoife aan Dr. David Clarke hoe zij bijna dertig jaar lang met uiteenlopende, vaak ernstige en medisch onverklaarde klachten leefde. Haar verhaal gaat niet alleen over ziekte en lichamelijk herstel, maar ook over de psychologische patronen die haar zenuwstelsel jarenlang onder druk zetten: zichzelf wegcijferen, voortdurend voor anderen zorgen, emoties onderdrukken, streng zijn voor zichzelf en geloven dat haar eigen behoeften minder belangrijk waren. De grote ommekeer kwam toen zij haar vele klachten niet langer als afzonderlijke problemen zag, maar als uitingen van één overbelast en voortdurend gealarmeerd zenuwstelsel. Vanuit dat inzicht kon zij haar angst voor de symptomen verminderen, oude patronen onderzoeken en geleidelijk een vrijer en authentieker leven opbouwen.

Klachten vanaf de vroege kindertijd

Aoifes gezondheidsproblemen begonnen al toen zij drie of vier jaar oud was. Ze had vaak hevige buikpijn en ernstige candida-uitbraken (schimmelinfecties). Daardoor richtten artsen, therapeuten en alternatieve behandelaars zich vooral op haar spijsvertering en voeding. Al vroeg ontstond zo het idee dat eten de oorzaak of uitlokker van haar klachten moest zijn. Daarnaast kreeg ze periodes met zeer hoge koorts, rillingen, pijn in het hele lichaam en griepachtige verschijnselen, zonder aantoonbare infectie. Hiervoor kreeg ze de diagnose “pyrexia van onbekende oorsprong”, wat in feite betekende dat men niet wist waarom de koorts optrad. Er was geen virus of bacterie die dit veroorzaakte.

Ook gewone kinderziekten leken bij haar buitengewoon hevig te verlopen. Na de verhuizing van Londen naar Ierland kreeg zij rond Kerstmis een gevaarlijk hoge koorts. Ze werd opgenomen en uitgebreid onderzocht, maar bloedonderzoek, scans en andere tests leverden geen verklaring op. Uiteindelijk noemde de kinderarts haar in het medisch dossier een “mystery girl” en sprak hij de hoop uit dat ze eroverheen zou groeien. Die boodschap keerde later terug: toen Aoife als tiener ernstige menstruatiepijn kreeg en onderzoeken opnieuw niets opleverden, werd haar verteld dat het hormonaal was en vanzelf zou verdwijnen. Dat gebeurde niet. De echte koortsaanvallen namen af, maar de buikpijn, menstruatiepijn, rillingen, donkere kringen, spierpijn en griepachtige gevoelens bleven bestaan. In de loop der jaren kwamen er steeds meer klachten bij.

Escalatie, diagnoses en wanhoop

In haar vroege twintiger jaren dronk Aoife veel en ging ze vaak uit. Achteraf ziet ze dat als een vorm van zelfmedicatie: het dempte zowel lichamelijke als emotionele pijn. Rond haar vierentwintigste of vijfentwintigste besloot ze gezonder te gaan leven. Ze stopte met drinken en feesten, schrapte onder meer gluten en suiker en legde zichzelf een streng regime op. Tegen de verwachting in voelde zij zich niet beter, maar juist slechter. De klachten en lichaamspijnen werden sterker, waarna zij de diagnose fibromyalgie kreeg. Aanvankelijk was die diagnose een opluchting, omdat zij eindelijk een naam had voor haar lijden en kon uitleggen waarom ze niet kon werken of afspraken moest afzeggen. Al snel bleek echter dat ook deze diagnose weinig verklaring of perspectief op herstel bood.

Naast de lichamelijke klachten kampte Aoife al jong met angst en depressie. Nadat het uitgaan als verdoving wegviel, werd de depressie zeer ernstig. Ze zocht jarenlang hulp bij gynaecologen, psychologen, psychiaters, artsen, healers, acupuncturisten, homeopaten, Chinese kruidenkundigen en Tibetaanse beoefenaars. Ze probeerde medicatie, psychoanalyse, meditatie, therapie en allerlei diëten. Toch ervoer zij geen wezenlijke verlichting. Rond 2016-2017, toen ze ongeveer 31 was, kon ze niet meer werken en leefde ze van een uitkering. Ze beschrijft een toestand van hevige paniek, dagelijkse wanhoop en terugkerende gedachten aan de dood, hoewel ze zegt dat ze wist dat ze daar niet naar zou handelen. Het zwaarste was dat zij nog nooit een overtuigend herstelverhaal had gehoord en het gevoel had dat niemand haar kon helpen.

Het keerpunt: één verklaring voor vele klachten

De doorbraak kwam toen Aoife uitleg kreeg over pijnwetenschap en de mind-bodybenadering hoorde. De rustige, persoonlijke en toegankelijke manier waarop de informatie werd gebracht, maakte haar ontvankelijk. Voor het eerst kreeg ze een kader waarin haar vele lichamelijke, mentale en emotionele problemen niet als honderd afzonderlijke aandoeningen werden gezien. Ze begreep ze als verschillende uitingen van één probleem: haar zenuwstelsel verkeerde al jarenlang in een toestand van stress en alarm. Dat inzicht gaf onmiddellijk verlichting. De last van onzekerheid en het idee dat zij een uitzonderlijk ingewikkeld of “kapot” mens was, werd veel kleiner.

Ze verdiepte zich intensief in deze visie en las onder meer The Divided Mind. Na ongeveer twee weken voelde ze zich veilig genoeg om haar overtuigingen over voeding te testen. Jarenlang had zij maar een klein aantal voedingsmiddelen durven eten, op specifieke uren en met voortdurende aandacht voor mogelijke reacties. Op een spontaan moment kocht ze Mars-ijs en Guinness, producten die ze al zes jaar vermeed, en at later bij vrienden ook lasagne. Ze maakte van de proef bewust iets luchtigs en plezierigs. Er trad geen terugkeer van de gevreesde darmklachten op; vanaf dat moment had zij naar eigen zeggen geen IBS- of maagproblemen meer. Voor haar was dit een krachtig bewijs dat haar spijsverteringsstelsel niet beschadigd was en dat angst, verwachting en een geconditioneerde alarmreactie een centrale rol speelden.

Herstel als proces van loslaten en veiligheid opbouwen

De doorbraak met voeding betekende niet dat al haar klachten onmiddellijk verdwenen. Ze hield onder meer last van slapeloosheid en moest verder werken aan de emotionele en relationele patronen die haar systeem onder spanning hielden. Toch veranderde haar uitgangspunt volledig. In plaats van haar omgeving voortdurend te controleren en mogelijke triggers te vermijden, oefende ze in vertrouwen, vrijheid en het verdragen van onzekerheid. Ze voelde vooral dat ze haar angst en de behoefte om alles te controleren mocht loslaten.

Ze adviseert anderen om zulke experimenten niet geforceerd te doen, maar te wachten op een moment van voldoende veiligheid en spontaniteit en er, waar mogelijk, iets speels van te maken.

Onderliggende patronen: zelfopoffering en onderdrukte emoties

In haar verdere herstel ontdekte Aoife hoe sterk haar lichaam belast werd door people-pleasing en zelfopoffering. Ze was voortdurend gericht op de behoeften, gevoelens en problemen van anderen en had haar eigen behoeften zo lang onderdrukt dat ze die nauwelijks nog herkende. Zij probeerde anderen te verzorgen en soms ook hun gedrag of stemming te managen om zichzelf veilig te voelen. Daardoor leefde ze vooral naar buiten gericht. Het verband tussen deze patronen en haar gezondheid was voor haar een tweede grote doorbraak.

Ook emoties werden lange tijd onderdrukt. Aoife presenteerde zich als ontspannen en gemakkelijk, maar duwde boosheid, frustratie, schaamte, angst en verdriet weg. Uiteindelijk konden die emoties plotseling en hevig naar buiten komen, bijvoorbeeld in conflicten met familie of vrienden. Daarna volgden schuld en schaamte. Ze had geen veilige manier geleerd om dagelijkse emoties op te merken en te verwerken. In de visie die in het interview wordt besproken, kan die langdurig opgebouwde spanning zich ook lichamelijk uitdrukken. De symptomen worden dan niet gezien als ingebeeld, maar als echte lichamelijke reacties van een zenuwstelsel dat langdurig gevaar ervaart.

De wortels in haar jeugd

Aoife beschrijft zichzelf als een uiterst gevoelig en empathisch kind, dat spanningen in een druk gezin snel aanvoelde. Haar manier om daarmee om te gaan was “het perfecte kind” te worden: stil zijn, geen problemen veroorzaken en haar eigen behoeften verbergen. Een treffend voorbeeld is dat zij als kind zo lang niet durfde te zeggen dat ze naar het toilet moest, dat ze uiteindelijk een ongelukje kreeg. Voor haar laat dit zien hoe diep de overtuiging zat dat zij anderen niet tot last mocht zijn.

Tegelijkertijd kreeg ze waardering wanneer zij voor haar ouders, jongere broer of andere mensen zorgde. Zo ontstond een zichzelf versterkend patroon: eigen behoeften inslikken, anderen helpen en via hun waardering verbinding en veiligheid zoeken. Later herhaalde dit zich in vriendschappen en relaties. Ze voelde zich vaak aangetrokken tot mensen die haar nodig hadden en maakte zichzelf beschikbaar, ook wanneer er weinig wederkerigheid was. Dat zorgde voor een voortdurende opbouw van spanning en wrok. Haar herstel vroeg daarom niet alleen om anders naar pijn en ziekte te kijken, maar ook om grenzen te leren stellen en relaties gelijkwaardiger te maken.

Zelfbeeld, authenticiteit en een nieuw verhaal

Door jarenlange onverklaarde klachten, het gebrek aan erkenning en haar gewoonte om zichzelf weg te cijferen, ontwikkelde Aoife een laag gevoel van eigenwaarde. Eigenschappen als gevoeligheid en empathie beschouwde ze eerder als zwaktes dan als kwaliteiten. Ze bouwde een stoer uiterlijk op en paste zich aan verwachtingen aan, waardoor ze steeds verder verwijderd raakte van wie ze werkelijk was. Haar waarde ontleende ze vooral aan zorgen voor anderen en aan prestaties die goed leken, maar niet noodzakelijk aansloten bij wat zij zelf wilde.

Een belangrijk hulpmiddel werd het herschrijven van haar persoonlijke verhaal. Dat is volgens haar geen oppervlakkige positieve affirmatie, maar een nauwkeuriger herwaardering van haar leven: erkennen hoeveel veerkracht nodig was om haar jeugd en jaren van ziekte te doorstaan, en opnieuw zien dat haar gevoeligheid en empathie waardevolle eigenschappen zijn. In plaats van zichzelf te beschouwen als zwak, ingewikkeld of beschadigd, leerde ze zichzelf begrijpen als krachtig, veerkrachtig en uniek. Ze gebruikt deze oefening nog steeds en ziet dat cliënten soms al tijdens zo’n verschuiving minder spanning of symptomen ervaren.

Waar Aoife nu staat

Aoife werkt nu als mind-bodycoach, vooral met gevoelige vrouwen. Ze gebruikt de inzichten en hulpmiddelen die haar uit haar eigen langdurige ziekteproces hielpen. Volgens haar bracht herstel veel meer dan alleen vermindering van pijn of andere symptomen. Dezelfde principes hielpen haar om haar relaties te verdiepen, naar andere landen te verhuizen, haar onderneming uit te bouwen en authentieker te leven. Ze benadrukt wel dat het loslaten van oude overlevingsstrategieën beangstigend kan zijn. Overmatig geven, aanpassen en controleren boden ooit een gevoel van veiligheid; daarvan afstand nemen is daarom een gelaagd proces. Toch ervaart zij het als bevrijdend en verrijkend.

Kernboodschap van het interview

De centrale boodschap is dat onverklaarde of hardnekkige lichamelijke klachten soms samenhangen met een langdurig geactiveerd stress- en alarmsysteem. In Aoifes ervaring waren de symptomen geen losse defecten, maar signalen van een zenuwstelsel dat jarenlang onder druk stond door angst, zelfverloochening, onderdrukte emoties, relationele patronen en onzekerheid over haar gezondheid. Het begrijpen van die samenhang verminderde haar angst, gaf haar een gevoel van controle terug en maakte ruimte voor herstel.

Aoife wil luisteraars vooral meegeven dat zij zich niet moeten laten ontmoedigen wanneer hun specifieke klacht niet vaak in herstelverhalen wordt genoemd. Zij moedigt hen aan open te blijven staan voor een bredere evaluatie van stress, levensgeschiedenis en emotionele patronen, naast passende medische beoordeling. Haar eigen reis loopt van een kind dat zelfs elementaire behoeften niet durfde uit te spreken, via tientallen jaren van pijn, angst en wanhoop, naar een vrouw die haar gevoeligheid als kracht ziet en anderen begeleidt. Herstel betekende voor haar niet alleen dat klachten verminderden, maar dat zij zichzelf opnieuw leerde kennen en haar leven op een vrijere, gelijkwaardigere en meer zelfbewuste manier ging vormgeven.

Bron: ATNS